Biebrza

Najdziksza rzeka Polski i największe bagna Europy Środkowej

Tam, gdzie kończy się podlaski bieg Narwi, kawałek przed Wizną, wpada do niej Biebrza – rzeka, która dla wielu kajakarzy jest świętym Graalem polskich spływów. Ma około 165 km długości i jest dopływem Narwi, ale nie długość robi tu wrażenie, tylko to, czym płynie. Biebrza to oś największego w Europie Środkowej kompleksu naturalnych bagien, a jej dolinę chroni Biebrzański Park Narodowy – największy park narodowy w Polsce. Jeśli Narew bywa nazywana polską Amazonią, to Biebrza jest jej dzikim, podmokłym sercem.

Biebrzański Park Narodowy: bagna i rozlewiska

Biebrzański Park Narodowy utworzono 9 września 1993 roku i zajmuje 592 km², czyli blisko 59 223 ha – większego nie ma w Polsce. Chroni rzecz w naszej części Europy unikatową: rozległe, niezniszczone torfowiska i bagna, które wiosną zamieniają się w bezkresne rozlewiska. To jedna z najważniejszych ostoi ptaków na kontynencie – ma tu swoje miejsce między innymi wodniczka, jeden z najrzadszych ptaków wróblowych Europy – a do tego największa w Polsce ostoja łosia. Z łosiem zresztą można się tu spotkać dosłownie, zwłaszcza o świcie nad słynną Carską Drogą, która biegnie skrajem bagien. Wiosenne rozlewiska i ptasie przeloty ściągają obserwatorów z całej Europy.

Spływ Biebrzą: trasa, trudność i sezon

Szlak kajakowy liczy około 150 km, najczęściej od Lipska aż po ujście do Narwi, i spokojnie zajmuje 7-8 dni. Nurt jest leniwy, miejscami ledwie 1 km/h, więc pod względem trudności to rzeka łatwa – ale dzika i odludna jak żadna inna. Najlepiej płynąć kajakiem (na SUP-a Biebrza bywa kapryśna, zwłaszcza w płytkich, zarośniętych odcinkach). Biwakować można tylko w wyznaczonych miejscach, a na wejście do parku trzeba wykupić bilet. I jedno bez owijania: weź porządny środek na komary, bo biebrzańskie komary to osobna legenda. Pora roku ma tu znaczenie – wiosną jest najwięcej wody i ptaków, latem część odcinków potrafi zarosnąć i wypłycić się. Aktualny stan wody sprawdzisz przed wyjazdem.

Miejscowości na szlaku i Twierdza Osowiec

Sercem historycznym biebrzańskiego szlaku jest Twierdza Osowiec. Ta carska forteca z przełomu XIX i XX wieku, nazywana czasem polskim Verdun, nigdy nie została zdobyta. To tu 6 sierpnia 1915 roku doszło do wydarzenia znanego jako „atak umarłych”: po niemieckim ataku gazowym garstka na wpół zatrutych rosyjskich obrońców ruszyła do kontrnatarcia na wielokrotnie liczniejszego wroga i samym swoim widokiem wywołała panikę. Twierdza do dziś robi wrażenie – zwłaszcza gdy zna się tę opowieść.

Trasa prowadzi przez Sztabin, Dolistowo i Goniądz – to ostatnie warto zapamiętać, bo leży wysoko nad doliną i daje jeden z najpiękniejszych widoków na bagna. Dalej rzeka mija Brzostowo, słynące z zalewanych wiosną łąk, i Burzyn, by w końcu, kawałek przed Wizną, oddać swoje wody Narwi.