Czarna Hańcza: najsłynniejszy szlak kajakowy Suwalszczyzny

Czarna Hańcza: z Wigier przez rzekę i Kanał Augustowski

Czarna Hańcza uchodzi za jeden z najpiękniejszych szlaków kajakowych w Polsce i obowiązkowy na Suwalszczyźnie. Cała rzeka liczy 142 km, z czego 108 km w Polsce, i uchodzi do Niemna na Białorusi. Kajakowy szlak turystyczny to jednak co innego: od jeziora Wigry do Augustowa jest około 90 km, z czego prawie połowa, blisko 48 km, to woda stojąca, gdzie wiosłuje się bez pomocy nurtu. Spływ dzieli się zwykle na siedem etapów i zajmuje on od czterech do siedmiu dni, prowadząc najpierw dziką rzeką, a potem zabytkowym Kanałem Augustowskim.

Dlaczego szlak zaczyna się dopiero na Wigrach

Górny bieg Czarnej Hańczy, powyżej jeziora Wigry, między Sobolewem a jej ujściem do jeziora, jest zamknięty dla spływów. Dlatego klasyczna trasa startuje dopiero na Wigrach – najczęściej w Starym Folwarku, Bryzglu czy Gawrych Rudzie – skąd przepływa się przez jezioro, a poniżej zaczyna się właściwa rzeka. To rozwiązuje częste nieporozumienie: kajakarz nie zaczyna u źródeł, lecz na dużym, malowniczym jeziorze, które samo w sobie jest częścią przygody.

Wigierski Park Narodowy: karta wstępu, sezon i zasady

Pierwsze 35 km szlaku prowadzi przez Wigierski Park Narodowy, a to oznacza kilka zasad, które trzeba znać przed wyjazdem. Po wodach parku wolno pływać tylko od pierwszego maja do trzydziestego pierwszego października i wyłącznie od wschodu do zachodu słońca. Każdy, kto przebywa na terenie parku, także płynąc kajakiem, ma obowiązek posiadać kartę wstępu – kupuje się ją wcześniej przez internet, na stronie parku. Obowiązuje też zakaz wpływania w trzcinowiska i pola roślin o liściach pływających. Żaden przepis nie wymaga natomiast przewodnika.

Rzeka poniżej Wigier: dzika, meandrująca, łatwa

Poniżej jeziora Czarna Hańcza staje się tym, po co przyjeżdżają kajakarze: wąską, krętą rzeką, która wije się wśród lasów, łąk i podmokłych dolin. Na całym odcinku od Wigier w zasadzie nie ma przeszkód – żadnych jazów ani progów – a woda płynie spokojnie, więc szlak jest łatwy i dostępny także dla mniej doświadczonych osób. Najdzikszy, najbardziej leśny fragment leży między Frąckami a Rygolem. Dopiero w Rygolu charakter spływu zmienia się całkowicie, bo rzeka spotyka się z kanałem.

Rygol: gdzie rzeka łączy się z Kanałem Augustowskim

We wsi Rygol Czarna Hańcza łączy się z Kanałem Augustowskim i szlak się rozgałęzia. W lewo prowadzi do Augustowa i dalej ku Biebrzy, w prawo – w stronę Niemna i granicy z Białorusią, co wymaga załatwienia formalności granicznych i przekroczenia granicy na śluzie. Klasyczny spływ turystyczny skręca do Augustowa. Od tego miejsca kończy się dzika rzeka, a zaczyna zabytkowa droga wodna sprzed dwustu lat, z jej największą osobliwością – śluzami.

Śluzowanie: czym różni się od przenoski

Na Kanale Augustowskim kajaka się nie przenosi. Śluzy pokonuje się przez śluzowanie: kajak wpływa do komory razem z innymi łodziami, wrota się zamykają, a poziom wody w środku podnosi się albo opada, aż zrówna się z kolejnym odcinkiem kanału. Śluzowanie w górę bywa sporym przeżyciem, bo woda wlewa się do komory przez zastawki we wrotach na oczach płynących. To zupełnie inna przygoda niż obnoszenie łodzi wokół jazu i jedna z rzeczy, dla których warto ten szlak przepłynąć.

Śluza po śluzie do Augustowa

Od Rygla w stronę Augustowa śluzuje się kolejno przez Sosnówek, Mikaszówkę, Perkuć, Paniewo, Gorczycę, Swobodę i Przewięź. Każda ma swój charakter: Mikaszówka leży we wsi z drewnianym kościołem, Perkuć stoi w lesie obok rezerwatu przyrody, a Paniewo to jedyna dwukomorowa śluza całego kanału. Między Gorczycą a Swobodą jest kulminacja trasy – do Gorczycy śluzuje się w górę, od Swobody w dół. Ostatnia śluza, Przewięź, wprowadza już na jeziora augustowskie, którymi dopływa się do samego miasta. Ten końcowy odcinek to w dużej części woda stojąca, kanał i jeziora, gdzie płynie się o własnych siłach.

Ile dni, kiedy płynąć i gdzie wypożyczyć kajak

Cały szlak z Wigier do Augustowa rozkłada się wygodnie na cztery do siedmiu dni, a poszczególne etapy łatwo skrócić lub wydłużyć w zależności od tempa. Sezon wyznacza park: od maja do końca października, a najprzyjemniej płynie się latem i wczesną jesienią. Sprzęt z dowozem i transportem powrotnym oferują wypożyczalnie nad Wigrami, w Głębokim Brodzie w środkowym biegu oraz w Augustowie na mecie. Przed wyjazdem warto sprawdzić stan wody i pogodę, a kartę wstępu do parku wykupić z wyprzedzeniem.

Zobacz szlak na interaktywnej mapie Kliknij, aby wczytać mapę z narysowanym przebiegiem trasy