Liswarta: dzika rzeka na pograniczu Śląska i ziemi wieluńskiej

Liswarta: dzika rzeka na pograniczu Śląska i ziemi wieluńskiej

Liswarta uchodzi za jedną z najciekawszych i najczystszych rzek środkowej Polski. Płynie cicho, z dala od głównych szlaków, wąską doliną wśród łąk i sosnowych lasów, a jej brzegi miejscami tworzą niemal wąwóz. Dla kajakarzy to rzeka na spokojny, kameralny spływ, bez tłoku, jaki latem panuje na popularniejszych trasach.

O jej uroku decyduje połączenie czystej wody, licznych meandrów i pamiątek przeszłości. Nad Liswartą stoją ruiny bastionowego zamku w Dankowie, a górny bieg rzeki chroni Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą. Spławny jest dolny odcinek, dzięki czemu spływ da się zamknąć w jednym dniu albo rozłożyć na spokojny weekend.

Skąd wypływa i dokąd płynie Liswarta

Liswarta bierze początek w okolicach wsi Mzyki koło Babienicy, w powiecie lublinieckim, na wysokości około 315 m n.p.m. Stąd płynie na północ przez lesiste tereny pogranicza Śląska i dawnej ziemi wieluńskiej. Przez wieki jej koryto wyznaczało granice: powiatów lublinieckiego i kłobuckiego, a w okresie międzywojennym część biegu stanowiła granicę państwową między Polską a Niemcami.

Rzeka liczy 93 km długości, a jej dorzecze obejmuje około 1558 km². Po drodze przyjmuje dopływy takie jak Biała i Czarna Oksza, Pankówka, Opatówka czy Piskara. Pod wsią Kule, w powiecie kłobuckim, Liswarta oddaje wody Warcie na wysokości około 186 m n.p.m. Górny bieg jest leśny i objęty ochroną, a dolny meandruje szeroką, spokojną doliną.

Trasa spływu Liswartą: Starokrzepice, Danków i ujście do Warty

Do spływu wykorzystuje się dolny odcinek rzeki. Znakowany szlak zaczyna się wprawdzie w Starokrzepicach, ale odcinek Starokrzepice-Danków jest mało popularny i uciążliwy: rzeka jest tu uregulowana, z licznymi przenoskami. Dlatego większość kajakarzy woduje w Dankowie albo w Zawadach, skąd Liswarta prowadzi aż do ujścia do Warty pod Kulami. Wiele spływów ciągnie się dalej Wartą, przez Wąsosz Górny, w stronę Działoszyna. Najczęściej opisywany, klasyczny wariant to trasa Danków-Wąsosz Górny o długości około 30 km.

Dwa najładniejsze odcinki jednodniowe to Danków-Zawady i Zawady-Wąsosz Górny, każdy na jakieś 4-6 godzin spokojnego wiosłowania. Pierwszy jest łatwiejszy i dobrze nadaje się na rodzinny początek, drugi bywa bardziej wymagający.

Ile trwa spływ i na ile dni podzielić Liswartę

Cały klasyczny odcinek Danków-Wąsosz Górny wygodnie płynie się przez dwa dni, z noclegiem na trasie, na przykład w ośrodku w Zawadach. Kto ma mniej czasu, może potraktować każdy z odcinków osobno i przepłynąć tylko jeden dzień. Krótszy, rodzinny wypad zamyka się w kilku godzinach na wodzie.

Czy Liswarta jest trudna? Dla kogo

Liswarta uchodzi za rzekę łatwą i spokojną, ale nie jest pozbawiona przeszkód. Właśnie na popularnym odcinku Danków-Zawady kajak trzeba przenieść w kilku miejscach: przy jazie w Dankowie (kto startuje poniżej jazu, w ogóle go nie przenosi), przy dawnym młynie – dziś elektrowni – w Troninach, gdzie przenosi się prawą stroną, oraz niżej, na rozwidleniu koło Rębielic Szlacheckich: lewą odnogą przenosi się przy betonowym progu, za którym bywa płytko, a prawą przy małej elektrowni wodnej. Niżej, na wysokości Nowej Wsi, jest kamienisty próg z pionowymi palami na przelewie – przepływa się między drugim a trzecim palem, licząc od prawej strony, a zaraz za progiem jest kładka. Przy samym ujściu do Warty czekają rozległe mielizny.

Danków nad Liswartą: ruiny zamku Warszyckich

Danków to dziś niewielka wieś, ale jej historia sięga średniowiecza, gdy przed 1283 rokiem miała prawa miejskie. Największą pamiątką są ruiny bastionowego zamku, który po 1632 roku ufortyfikował Stanisław Warszycki, jeden z najbardziej znanych możnych XVII-wiecznej Rzeczypospolitej. W murach tej warowni bywali królowie: w 1607 roku, podczas rokoszu Zebrzydowskiego, zatrzymał się tu Zygmunt III Waza, a w 1657 roku Jan Kazimierz. W 1767 roku zamek niemal doszczętnie strawił pożar od pioruna.

We wsi stoi też renesansowy kościół świętego Stanisława z 1550 roku, z czterema kamiennymi portalami i nagrobkiem Andrzeja Warszyckiego. Płynąc Liswartą, warto zrobić postój i podejść pod zamkowe wzgórze, bo z wody widać dolinę, którą przed regulacją rzeka rozlewała się tu szeroko.

Przyroda: Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą

Górny bieg rzeki chroni Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą, z rozległymi borami sosnowymi i mieszanymi. W okolicy, za Herbami, wyznaczono trzy leśne rezerwaty: dwa chronią naturalne stanowiska cisa, jeden dziko rosnące różaneczniki. Czysta woda Liswarty sprzyja rybom i ptakom, a spokojne, zarośnięte brzegi dają poczucie obcowania z dziką, mało przekształconą doliną.

Gdzie wypożyczyć kajak i gdzie wodować

Nad Liswartą działa kilka wypożyczalni, oferujących kajaki jedno-, dwu- i trzyosobowe oraz organizujących spływy. Najczęściej woduje się w Dankowie lub Zawadach, a wyjście z wody planuje się w Zawadach lub, przy dłuższej trasie, w Wąsoszu Górnym. Ponieważ szlak jest liniowy, powrót na start najłatwiej ustalić z wypożyczalnią, która dowozi sprzęt i zabiera kajakarzy z mety.

Kiedy płynąć? Stan wody i sezon

Sezon na Liswartę trwa od wiosny do jesieni. Najwięcej wody rzeka niesie wiosną, po roztopach, i to zwykle najlepszy czas na spływ. Latem, przy niższym stanie, w płytszych miejscach trzeba uważać na dno, a przeszkody stają się bardziej odczuwalne. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny stan wody na wodowskazach.

Co jeszcze zobaczysz nad Liswartą

Poza Dankowem trasa mija Krzepice i Starokrzepice z zabytkowymi kościołami oraz Wąsosz Górny, znany z Kalwarii Wąsoskiej i pamięci o bitwie z czasów powstania styczniowego. To rzeka pogranicza, przez wieki dzieląca ziemie i państwa, dlatego jej brzegi kryją sporo śladów przeszłości, które łatwo połączyć ze spływem w jedną, spokojną wyprawę.

Zobacz szlak na interaktywnej mapie Kliknij, aby wczytać mapę z narysowanym przebiegiem trasy