Rawka: rzeka chroniona rezerwatem na całej długości

Rawka – rzeka objęta rezerwatem od źródeł po ujście

Rawka ma około 97 km i wpada do Bzury między Łowiczem a Sochaczewem. Wypływa kilka kilometrów na wschód od Koluszek, mija Rawę Mazowiecką, ociera się o Skierniewice i płynie przez Bolimów, a jej dorzecze obejmuje niemal 1200 km². Na mapie zachodniego Mazowsza wygląda niepozornie, a jest jedną z najciekawszych rzek nizinnych w tej części kraju – i jedną z najściślej chronionych.

Rezerwat przyrody Rawka, utworzony w 1983 roku, chroni rzekę na całej długości, od źródeł po ujście do Bzury. Ochroną objęte jest koryto razem z dziesięciometrowymi pasami gruntu wzdłuż brzegów, starorzeczami i dolnymi odcinkami czterech prawobrzeżnych dopływów. Celem jest zachowanie w naturalnym stanie typowej rzeki nizinnej średniej wielkości wraz z krajobrazem doliny. Powód jest prosty: Rawka należy do nielicznych rzek w tej części Polski o naturalnym, meandrującym charakterze, z zakolami, odciętymi starorzeczami, wysepkami i piaszczystymi łachami.

W rezerwacie przyrody pływanie jest dozwolone wyłącznie na akwenach i szlakach wyznaczonych, a spływ Rawką wymaga wcześniejszego zezwolenia na odstępstwo od zakazów obowiązujących w rezerwacie, wydawanego przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Łodzi. Dotyczy to także wtedy, gdy przez teren chroniony przechodzi tylko fragment trasy. Organizatorzy spływów zwykle mają tę sprawę załatwioną – płynąc na własną rękę, trzeba się o nią zatroszczyć samemu.

Skąd wypływa i dokąd płynie Rawka

Klasyczny szlak prowadzi z Rawy Mazowieckiej do Kęszyc i liczy 63 km, co daje spływ na trzy, cztery dni albo kilka osobnych jednodniówek. W okolicy Rawy Mazowieckiej rzeka jest najmocniej przekształcona, jej koryto jest uregulowane. Im niżej, tym bardziej wraca do naturalnego kształtu.

Odcinek od Rudy do Bolimowa prowadzi przez Puszczę Bolimowską i uchodzi za najładniejszy i zarazem najtrudniejszy fragment rzeki. Rzeka wije się tam pod skarpami, wpływa w las i co chwilę zmienia szerokość, a gałęzie drzew z obu brzegów schodzą się nad nią w zielony tunel.

Zwałki, jazy i elektrownie – czego spodziewać się na wodzie

Rawka jest nizinną rzeką o niezbyt silnym nurcie, ale z kilkunastoma budowlami wodnymi i mnóstwem zwalonych drzew w korycie. Bystrzy tu nie ma, ale co kilkaset metrów trzeba coś ominąć, przecisnąć się albo wysiąść. Same przeszkody nie są zbyt trudne do pokonania i przez to nie są niebezpieczne – męczy ich liczba. Klasyfikacja mówi to samo: łatwa technicznie ZWB, ale uciążliwość na poziomie 3-4 w pięciostopniowej skali.

Twardych przeszkód jest kilkanaście. Jazy stoją w Żydomicach i Kurzeszynie, w Suliszewie zachowały się jazy młyńskie, a niżej czeka jaz w Budach Grabskich i jaz piętrzący wodę w Joachimowie-Mogiłach. Przy moście kolejowym w Rawce, mniej więcej w połowie trasy, w korycie tkwi próg z pali Larsena. Na dolnym odcinku pracują cztery elektrownie wodne: w Kamionie, Bolimowie, Podsokołowie i Kęszycach. Kajak trzeba będzie kilka razy obnieść brzegiem, a przy piętrzeniach nie warto skracać sobie drogi.

Do tego dochodzą zwałki, czyli powalone drzewa. Na naturalnej, meandrującej rzece pojawiają się i znikają z sezonu na sezon, więc żaden opis nie zastąpi rozsądku na miejscu. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny stan wody, a cały przebieg obejrzeć na interaktywnej mapie szlaku.

Rezerwat i Bolimowski Park Krajobrazowy

Ochrona obejmuje nie tylko wodę. Do rezerwatu włączono starorzecza, przyległe pasy lądu i ujściowe fragmenty trzech leśnych dopływów, żeby chronić rzekę jako całość, a nie sam pas nurtu. Celem jest zachowanie typowej nizinnej rzeki średniej wielkości razem z krajobrazem doliny.

W praktyce znaczy to również, że biwakowanie, wychodzenie na brzeg poza wyznaczonymi miejscami i hałas są tu nie na miejscu, a część brzegów jest po prostu wyłączona z ruchu. Bolimowski Park Krajobrazowy, przez który rzeka płynie od Starej Rawy do Bolimowa, to także rozległe bory i wrzosowiska z siecią szlaków pieszych i rowerowych.

Odcinki spływu Rawką: od Rawy Mazowieckiej do Kęszyc

Szlak dzieli się na cztery etapy. Rawa Mazowiecka-Suliszew, około 25 km, to najbardziej przekształcona część z jazami w Żydomicach i Kurzeszynie. Suliszew-Budy Grabskie, około 16 km, wprowadza w Bolimowski Park Krajobrazowy i mija elektrownię w Kamionie oraz próg z pali Larsena. Budy Grabskie-Bolimów, około 12 km, to serce parku i najładniejszy fragment trasy, z jazem w Joachimowie-Mogiłach. Bolimów-Kęszyce, około 9 km, zamyka szlak dwiema elektrowniami przed ujściem do Bzury. Wszystkie odcinki zobaczysz na mapie poniżej. A jeśli wolisz zaplanować spływ po swojemu, własną trasę wyznaczysz w trybie „Po swojemu”.

Rawka nie jest rzeką dla początkujących ani dla rodzin z dziećmi i tak też opisuje ją województwo. Wymaga sprawności, techniki i cierpliwości do przeszkód, a do tego formalności z zezwoleniem. Na spokojny pierwszy spływ w tej okolicy lepiej nadaje się Bzura, do której Rawka wpada.

Zobacz szlak na interaktywnej mapie Kliknij, aby wczytać mapę z narysowanym przebiegiem trasy

Miejscowości na szlaku Rawki

Spływ zaczyna się w Rawie Mazowieckiej, mieście z ruinami zamku książąt mazowieckich i barokowymi kościołami. Po drodze mija się Suliszew z pozostałościami młynów, Budy Grabskie na skraju Bolimowskiego Parku Krajobrazowego oraz Bolimów – dawne miasto, dziś wieś, znane z ceramiki i z pobliskich pól pierwszej wojny światowej. Trasa kończy się w Kęszycach, niedaleko ujścia Rawki do Bzury.