Pisa: dzikie wrota na Mazury

Pisa – łatwy szlak kajakowy z Mazur nad Narew

Pisa łączy mazurskie jeziora z Narwią i bywa nazywana wrotami na Mazury. Wypływa z jeziora Roś w Piszu i po jakichś 80 km wpada do Narwi w Nowogrodzie. Płynie nieuregulowanym korytem, najpierw przez lasy Puszczy Piskiej, potem wśród łąk i piaszczystych równin Kurpiowszczyzny. Przy wypływie z Rosia ma około 20 metrów szerokości, a najszersza – około 34 metrów – jest w Puszczy Piskiej; przy samym ujściu do Narwi bywa za to najpłytsza.

To rzeka szeroka i spokojna, bez zapór i sztucznych progów. Dobrze wchodzi początkującym, którzy chcą spróbować kilkudniowej wyprawy z biwakiem pod namiotem. Podobnie łagodna i rodzinna jest sąsiednia Krutynia.

Trasa spływu Pisą: Pisz – Nowogród

Pisa jest bardzo łatwa i mało uciążliwa – w skali trudności szlaków nizinnych to najniższy stopień, ZWA. Cały spływ z Pisza do Nowogrodu zajmuje 3-4 dni, a przy mocnym tempie 2-3, i dzieli się na dwa spokojne etapy. Rzeka niesie łagodnie, choć miejscami nurt przyspiesza i wymywa duże zakola – dzięki temu nie jest nudno, a wciąż płynie się bez stresu. Cały przebieg obejrzysz na interaktywnej mapie szlaku.

Cała trudność to dzikość rzeki i ruch większych jednostek. Koryto meandruje, a przez nurt bywają przewrócone drzewa, w dużej mierze robota bobrów; trzeba je ominąć albo pod nimi przepłynąć. Zapór, jazów ani elektrowni nie ma. Pamiętaj jednak, że Pisa jest na całej długości drogą wodną klasy Ia i pływają nią jachty oraz łodzie motorowe wracające z Wielkich Jezior ku Narwi: trzymaj się prawej strony koryta, ustępuj większym jednostkom i licz się z falą od przelotu, zwłaszcza na meandrach o ograniczonej widoczności. Na trasie są też zerwany most koło dawnej wsi Wilki i niezbyt stabilny drewniany most koło Wincenty, a za Dobrymlasem nurt przyspiesza, a brzegi są podmyte i trudno dostępne. Brzegi w górnym biegu są leśne i zacienione, niżej otwierają się w łąki i piaszczyste plaże, których nie brakuje na postój, kąpiel i biwak. W dolnym, odsłoniętym biegu jest więcej słońca, ale i mniej osłony od wiatru.

Pisa jest dzika, więc noclegi to głównie pola namiotowe i dzikie biwaki. Baza to Pisz – wypożyczalnie, parkingi, hotele i restauracje. Stąd rusza większość spływów w dół, ku Narwi. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny stan wody.

Przyroda nad Pisą: Puszcza Piska i ptaki

Pisa przecina wschodnią część Puszczy Piskiej – największego lasu Mazur i jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce, około 100 tys. ha, objętego siecią Natura 2000. Pierwszą część spływu płynie się więc przez leśną głuszę.

Dolina Pisy to jedno z lepszych miejsc na ptaki w regionie. Gniazdują i żerują tu m.in. bąk, orlik krzykliwy, bocian czarny i biały, błotniak stawowy, żuraw, siewka złota, rybitwa rzeczna, dzięcioł czarny, a w puszczy tokuje cietrzew. W lasach żyją jelenie, łosie, sarny, dziki, wilki, od niedawna rysie; wszędzie widać ślady bobrów. Mało ludzi, dużo zwierząt.

Region i historia: od Jaćwieży po Kurpie

Nad Pisą zaczynała się dawna Jaćwież. Jaćwingowie byli zachodniobałtyjskim ludem, spokrewnionym z Prusami i Litwinami, i mieszkali między środkowym Niemnem, Narwią a Wielkimi Jeziorami. Ich niepodległy byt zakończył w 1283 roku zakon krzyżacki; ostatnie grupy rozproszyły się na Litwę, Ruś i Mazowsze.

Głównym miastem szlaku jest Pisz. Najstarszy zabytek to kościół św. Jana Chrzciciela: wieża pochodzi z 1694 roku, a ryglowe ściany korpusu z 1737; w rejestrze zabytków jest też neogotycki ratusz z 1900 roku, a okolicę przybliża Muzeum Ziemi Piskiej. Im niżej, tym mocniej wchodzi się w kraj Kurpiów – dolny bieg Pisy i okolice Nowogrodu to Kurpiowszczyzna, z jej strojami, wycinankami i muzyką, którą można poznać w skansenie w Nowogrodzie.

Odcinki spływu Pisą: od Pisza do Nowogrodu

Pisę dzieli się na dwa spokojne etapy. Pisz-Jeże prowadzi z jeziora Roś w głąb Puszczy Piskiej, leśnym, łagodnym nurtem. Jeże-Nowogród to długi, dziki odcinek przez puszczę aż do ujścia w Narwi, gdzie Pisa kończy swój bieg. Wszystkie odcinki zobaczysz na mapie poniżej – w trybie „Na spokojnie”, z udogodnieniami i stanem wody na trasie. A jeśli wolisz zaplanować spływ po swojemu, własną trasę wyznaczysz w trybie „Po swojemu”.

Zobacz szlak na interaktywnej mapie Kliknij, aby wczytać mapę z narysowanym przebiegiem trasy

Miejscowości na szlaku Pisy

Spływ zaczyna się w Piszu nad jeziorem Roś – to główna baza. Kończy się w Nowogrodzie, na wysokiej skarpie naprzeciwko ujścia Pisy do Narwi, gdzie działa Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika. To dobry wybór, żeby połączyć łatwe, kilkudniowe wiosłowanie z dziką Puszczą Piską i wejściem w kulturę Kurpiów.