Warta: od Jury po ujście do Odry

Warta – od źródeł Jury po ujście do Odry

Warta jest trzecią najdłuższą rzeką Polski – liczy 808 km – i drugą, po Wiśle, która w całości płynie w granicach kraju. Źródła ma na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, w Kromołowie pod Zawierciem, a ujście do Odry w Kostrzynie. To rzeka, która łączy Jurę, Wielkopolskę i zachodnie pogranicze, a przy okazji opowiada historię narodzin polskiej państwowości.

Dla kajakarzy Warta jest jednym z najbardziej różnorodnych szlaków nizinnych w kraju. Na większości odcinków nurt jest spokojny, a rzeka szeroka i przewidywalna; trudność zależy głównie od długości trasy, pogody i siły wiatru. Szczególnie atrakcyjne są okolice Załęczańskiego Parku Krajobrazowego, Sieradza, Uniejowa, Konina, Poznania i ujścia do Odry. Przez wieki Warta była ważnym szlakiem handlowym – spławiano nią drewno i zboże ku Odrze, a dalej do bałtyckich portów. Przed spływem warto sprawdzić aktualny stan wody.

Przyrodniczo należy do najcenniejszych rzek Polski. W dolinie zachowały się rozległe łęgi, starorzecza, mokradła i łąki zalewowe; brzegi porastają wierzby, topole i olchy, a w spokojniejszych zatokach pojawiają się grążele i grzybienie. W wodzie żyją szczupaki, sandacze, sumy, leszcze, bolenie i okonie, nad rzeką łatwo dostrzec czaple, kormorany, rybitwy i zimorodki, a w wielu miejscach mieszkają bobry i wydry.

Ujście Warty – ptasi raj

Szczególnym miejscem jest ujście Warty do Odry, gdzie w 2001 roku powstał Park Narodowy „Ujście Warty” – najmłodszy park narodowy w Polsce, chroniący rozległe rozlewiska i łąki zalewowe. Stwierdzono tu ponad 280 gatunków ptaków, a w okresie migracji można obserwować dziesiątki tysięcy gęsi, kaczek i żurawi. To jedna z najważniejszych ostoi ptaków wodnych i błotnych w Europie.

Częstochowa – rzeka u stóp Jasnej Góry

Jednym z pierwszych większych miast na szlaku jest Częstochowa. Choć kojarzona przede wszystkim z Jasną Górą i pielgrzymkami, od wieków rozwijała się również dzięki położeniu nad Wartą. W górnym biegu rzeka jest jeszcze stosunkowo niewielka, ale właśnie tutaj zaczyna swoją wielką podróż przez Polskę.

Sieradz i Uniejów – serce środkowej Warty

W środkowym biegu rzeka przepływa przez historyczne ziemie sieradzkie. Sieradz był jednym z ważniejszych miast średniowiecznej Polski, gościł królów i zjazdy możnowładców. Kilkadziesiąt kilometrów dalej leży Uniejów – dziś jedno z najbardziej znanych uzdrowisk termalnych w kraju i pierwsze geotermalne uzdrowisko w Polsce. Nad Wartą wznosi się XIV-wieczny zamek arcybiskupów gnieźnieńskich, ogrzewany dziś wodą geotermalną, a gorące źródła przyciągają turystów przez cały rok.

Poznań – kolebka państwa Piastów

Najważniejszym miastem nad Wartą jest Poznań. To tu znajdują się Ostrów Tumski, katedra poznańska i miejsca związane z początkami państwa Piastów – wielu historyków uważa Poznań za jedną z kolebek Polski. Przez ostatnie lata miasto coraz mocniej zwraca się ku rzece: powstają bulwary, tereny rekreacyjne i ścieżki, dzięki którym Warta znów staje się ważnym elementem miejskiego krajobrazu.

Kostrzyn nad Odrą – finał wielkiej podróży

Warta kończy bieg w Kostrzynie nad Odrą, gdzie jej wody mieszają się z wodami Odry po przebyciu ponad ośmiuset kilometrów. Niewiele rzek pozwala podczas jednej wyprawy zobaczyć tak różnorodne krajobrazy i tak ważne miejsca polskiej historii – od wapiennych wzgórz Jury, przez ziemie pierwszych Piastów, aż po rozległe mokradła zachodniej Polski. Warta prowadzi przez samo serce kraju. Dolny, lubuski bieg opisujemy osobno: Warta lubuska.