Jeziorak: najdłuższe jezioro Polski
Jeziorak na Pojezierzu Iławskim ciągnie się przez przeszło dwadzieścia siedem kilometrów i jest najdłuższym jeziorem w Polsce. Wąskie, rynnowe i usiane kilkunastoma wyspami, daje kajakarzowi i długie otwarte plosa, i osłonięte zatoki, i kanał prowadzący pod samą Iławę.
Jeziorak: najdłuższe jezioro Polski
Jeziorak leży na Pojezierzu Iławskim, w zachodniej części regionu Warmii i Mazur, a Iława jest jego południową bramą. Ciągnie się z południa na północ na ponad dwadzieścia siedem kilometrów i to właśnie długość, a nie powierzchnia, czyni go wyjątkowym: pod względem długości jest pierwszy w Polsce, a pod względem powierzchni – ma ok. 31 km kwadratowych – dopiero szósty. To jezioro rynnowe, wąskie i stosunkowo płytkie, najgłębiej sięgające kilkunastu metrów, za to niezwykle rozczłonkowane: pełne zatok, półwyspów i wysp.
Co to znaczy dla kajakarza?
Na długim i wąskim jeziorze płynie się inaczej niż na takim o zwartej, okrągłej tafli. Jeziorak rozkłada się na kolejne plosa i przewężenia, które zmieniają charakter co kilka kilometrów: raz to woda otwarta po horyzont, raz wąska cieśnina między wyspami, raz cicha, zalesiona zatoka. Oś jeziora biegnie mniej więcej z południa na północ, więc łatwo zaplanować spływ w jedną stronę, z Iławy w głąb pojezierza, i wrócić transportem albo statkiem. Trzeba tylko pamiętać, że na tak długim plosie wiatr ma się gdzie rozpędzić – o tym niżej.
Wielka Żuława i wyspy Jezioraka
Po jeziorze rozsiane jest kilkanaście wysp, a największa z nich, Wielka Żuława, liczy ponad osiemdziesiąt hektarów i bywa wymieniana wśród największych wysp śródlądowych w kraju. Leży w południowej, iławskiej części jeziora i jest naturalnym celem pierwszego dnia: można ją opłynąć dookoła, a na jej brzegu zatrzymać się na postój. Na wyspie zachowały się ślady wczesnośredniowiecznego grodu, dziś działa tam kilka ośrodków wypoczynkowych połączonych z lądem promem. Mniejsze wyspy, rozrzucone dalej na północ, tworzą labirynt cieśnin, w którym łatwo spędzić pół dnia, opływając kolejne zalesione kępy.
Kanałem pod samo miasto: Iława i Mały Jeziorak
Południowy kraniec jeziora ma swoją niespodziankę. Z dużej, otwartej wody wąski kanał prowadzi wprost pod Iławę, do Małego Jezioraka w środku miasta – przejście z bezkresnej tafli w miejski przesmyk między kamienicami robi wrażenie. To wygodny punkt startu i mety. Po jeziorze kursuje też statek pasażerski, więc na wąskich odcinkach warto pilnować toru większych jednostek.
Siemiany, Matyty i spokojna północ
Główną bazą środkowego Jezioraka są Siemiany na zachodnim brzegu – z przystaniami, dostępem do wody i zapleczem, skąd wielu kajakarzy zaczyna spływ. Dalej na północ, w rejonie Matyt i Jerzwałdu, jezioro robi się cichsze i bardziej leśne; to część Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, gdzie brzegi porastają bory, a ruch turystyczny słabnie. Tu Jeziorak pokazuje swoją spokojniejszą twarz: wąskie, osłonięte zatoki i zalesione cieśniny, w których wiatr mniej dokucza.
Ku Kanałowi Elbląskiemu i dalej
Na północnym krańcu Jeziorak przez zatokę Kragę i jezioro Dauby łączy się z systemem zabytkowego Kanału Elbląskiego, a wytyczony szlak wodny prowadzi stąd dalej, przez Miłomłyn ku Ostródzie. Dla kogoś, kto planuje dłuższą wyprawę, Jeziorak jest więc nie tylko celem, ale i wrotami do jednego z ciekawszych systemów wodnych północnej Polski. Krótszy spływ spokojnie zamyka się jednak w granicach samego jeziora.
Park krajobrazowy i rezerwaty
Jeziorak i okoliczne wody chroni Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego. Sam Jeziorak jest otwarty dla kajaków, ale w jego sąsiedztwie leżą rezerwaty, które trzeba ominąć. Rezerwat Czerwica, na osobnym jeziorze o tej samej nazwie, chroni dawną kolonię kormorana czarnego i czapli – to miejsce ciszy, które zwiedza się od strony lądu, ścieżką dydaktyczną, a nie z wody. Płynąc północną, leśną częścią pojezierza, warto po prostu pamiętać, że część mniejszych akwenów w parku jest pod ochroną i nie każde odgałęzienie jest otwarte dla ruchu.
Bezpieczeństwo na długiej, otwartej wodzie
Kamizelkę załóż i dopasuj jeszcze na brzegu. Największym wyzwaniem Jezioraka nie są przeszkody, bo tych nie ma, lecz jego własna długość. Na kilkukilometrowym, otwartym plosie wiatr rozpędza falę wzdłuż osi jeziora, a wracanie pod wiatr potrafi być męczące i ryzykowne dla kajaka. Dlatego płyń z rana, gdy woda jest spokojniejsza, trzymaj się brzegu i osłoniętych zatok i nie przecinaj szerokich plos na skos przy silniejszym wietrze. Przed wyjazdem sprawdź prognozę – na tak długim jeziorze to siła wiatru, a nie stan wody, decyduje o tym, czy dzień będzie udany.
- Ekomarina w Iławie – Miejska marina na południowym krańcu jeziora, w Iławie – wygodne wodowanie, najem sprzętu, początek szlaku ku Małemu Jeziorakowi.
- Siemiany – Główna baza turystyczna środkowego Jezioraka na zachodnim brzegu; przystanie i dostęp do wody.
- Matyty – Wieś na zachodnim brzegu, w północnej części jeziora – dogodny punkt startu w spokojniejszą, leśną część.
-
01
Kanał pod Iławę i Mały Jeziorak
Południowy kraniec jeziora: wąskim kanałem można podpłynąć pod samo miasto, do Małego Jezioraka w Iławie.
-
02
Wielka Żuława
Największa wyspa Jezioraka, ponad 80 hektarów, ze śladami wczesnośredniowiecznego grodu – cel do opłynięcia.
-
03
Wyspy środkowego Jezioraka
Kilkanaście wysp rozsianych po jeziorze, w rejonie Siemian – naturalne cele do opłynięcia i przerw na szlaku.
-
04
Zatoka Kraga ku Kanałowi Elbląskiemu
Północny kraniec jeziora, skąd przez zatokę Kragę i jezioro Dauby wychodzi się w system Kanału Elbląskiego.
Jak pływać kajakiem po Jezioraku? To najdłuższe jezioro w Polsce – wąskie, rynnowe i miejscami bardzo otwarte. Przy wietrze na długim plosie szybko rośnie fala, dlatego trzymaj się brzegu i osłoniętych zatok, ustawiaj kajak dziobem do fali i miej założoną kamizelkę. Z południowego krańca wąski kanał prowadzi pod samo miasto, do Małego Jezioraka w Iławie, a północą – przez zatokę Kragę i jezioro Dauby – wychodzi się w system Kanału Elbląskiego.